Монгол руу солонгосын ашигласан машин экспортлох үед тээврийн чиглэл зөв сонгох нь хугацаа, зардал, эрсдэлийг шууд нөлөөлнө. Энэ нийтлэлд та өөрийн очих цэгт тохирох маршрут, шаардлагатай баримтууд болон нийт зардлаа хэрхэн бодитоор тооцохыг практик байдлаар тайлбарлана.
Монгол руу ашигласан автомашин импортлох гэж байгаа бол хамгийн түрүүнд “аль замаар явуулах вэ?” гэсэн асуулт гарч ирдэг. Солонгосоос (Korea) Монгол руу тээвэрлэхэд хэд хэдэн боломжит маршрутууд байдаг бөгөөд тэдгээр нь хугацаа, шат дамжлага, ачаа ачих/буулгах эрсдэл, мөн нийт зардал дээр өөр өөр нөлөө үзүүлдэг. Зөв тээврийн чиглэл сонгосноор та хүлээлт, нэмэлт төлбөр, логистикийн саатлыг багасгах боломжтой.
Энэхүү гарын авлага нь экспортын бодит практикт нийцсэн, ерөнхий дүрэм баримталсан мэдээлэл өгнө. Учир нь импортын шаардлага, татвар, гаалийн горим нь цаг хугацаа, машины ангилал, тээврийн нөхцөлөөс хамаарч өөр байж болно.
Монголын зах зээлд Солонгосын ашигласан автомашин түгээмэл байдаг шалтгаан нь ихэвчлэн дараах зүйлстэй холбоотой.
Гэхдээ “ямар машин сонгох вэ” гэдгээс гадна “ямар замаар тээвэрлэх вэ” гэдэг нь үр дүнд нөлөөлдөг гэдгийг санаарай. Зарим маршрут нь хугацааны хувьд давуу, зарим нь зардлын хувьд илүү тохиромжтой байдаг.
Тээврийн чиглэл сонгох шийдвэр гаргахаас өмнө бүх процессийг зураглалтай харах нь чухал. Ерөнхийдөө дараах үе шатуудтай байна:
Эндээс харахад “маршрут” гэдэг нь зөвхөн зам биш, харин боомт, зуучлал, цагийн хуваарь, баримтын урсгал зэрэг олон хүчин зүйлтэй холбогддог.
Гаалийн бүрдүүлэлтэд шаардлагатай баримтуудын нэр төрөл, шаардлага нь тухайн үеийн журам, машины ангилал, зорчуулах хэлбэрээс хамаарч өөрчлөгдөж болно. Тиймээс “яг ямар бичиг” гэдэг дээр ганц мөрөөр баталгаажуулах боломжгүй ч, практик дээр ихэвчлэн дараах төрлийн баримтууд шаардлагатай байдаг.
Маршрут сонгохдоо баримтын урсгал аль болох саадгүй байх нөхцөлийг бодолц. Дамжин өнгөрөх үе олон байх тусам баримтын нийцэл, хугацааны зохицуулалт шаардагддаг. Тиймээс та тээвэр зууч/экспортын багтайгаа “баримт бүрийг хэзээ, ямар хэлбэрээр” өгөхийг тодорхой ярилцах хэрэгтэй.
Монголын талаас очих цэг, таны хүлээх хугацаа, төсөв, машины төрөл (жийп, суудлын, ачааны гэх мэт) зэрэг нь тээврийн чиглэл сонголтод нөлөөлнө. Дараах шалгуурыг ашиглавал шийдвэр гаргахад хялбар.
Боомт дээрх ачаалал, дамжин өнгөрөх үеийн зохицуулалт, улирлын нөхцөл (цаг агаар, замын нөхцөл) зэргээс шалтгаалан саатал гарч болно. Тиймээс та “нийт хүрэх хугацаа”-аас гадна хэзээ ачигдах боломжтой, боомт дээр хүлээлт үүсэх эрсдэл байгаа эсэхийг асуугаарай.
Автомашин тээвэрлэхдээ хамгаалалтын түвшин чухал. Контейнер зэрэг хаалттай хэлбэр зарим тохиолдолд тоос шороо, цаг агаарын нөлөөллөөс илүү хамгаалж болох ч өртөг өөр байж болно. Нөгөө талд задгай/хэсэгчлэн задгай тээвэр зарим төсөвт илүү тохиромжтой байж болох ч эрсдэл, хамгаалалтын нэмэлт шаардлага гардаг.
Монгол дахь эцсийн хүргэлтийн маршрутаас хамаарч буулгалтын цэг, тээвэрлэлтийн зохицуулалт өөр байдаг. Тиймээс “боомтод ирсний дараа” таны хот/бүс рүү хүргэх хэсгийг тусад нь бодож төлөвлө.
Тээврийн явцын мэдээлэл тодорхой байх тусам та төлөвлөгөөгөө хамгаална. Тээвэр зууч тань тээврийн үе шат бүрийн мэдээллийг (ачсан өдөр, баримтын статус, дамжин өнгөрөх үе, буулгалт гэх мэт) хэрхэн өгдөгийг тодруул.
Тээврийн чиглэл сонгох үед зөвхөн нэг мөрийн тээврийн төлбөрөөр бодож болохгүй. Ерөнхийдөө нийт зардалд дараах төрлийн зүйлс орж ирдэг бөгөөд хэмжээ нь таны сонголт, маршрутаас хамаарч өөрчлөгдөнө.
| Зардлын төрөл | Юунаас хамаардаг вэ? | Юу асуух вэ? |
|---|---|---|
| Ачих/буулгах | Боомтын үйлчилгээ, тээврийн хэлбэр | Боомт дээрх төлбөрийг хэнд ногдуулдаг вэ? |
| Дамжин өнгөрөх үйлчилгээ | Маршрут, шат дамжлага | Нэмэлт дамжуулалт, хүлээлтийн зардал орсон уу? |
| Даатгал/эрсдэлийн нөхцөл | Тээврийн төрөл, үнэ | Юуг хамруулж, юуг хасдаг вэ? |
| Гаалийн бүрдүүлэлт | Бүрдүүлэх баримт, ангилал | Зөвлөгөө/зуучлалын төлбөр тусдаа юу? |
| Эцсийн хүргэлт | Таны байршил, тээврийн хэрэгсэл | Боомтоос хот руу хүргэх нь багтсан уу? |
Практик зөвлөгөө: үнийн санал авахдаа “юу багтсан, юугүй” гэсэн жагсаалтыг шаардаарай. Ингэснээр дараа нь гарч ирэх нэмэлт төлбөрөөс зайлсхийх боломж нэмэгдэнэ. Хэрэв та төсвөө хатуу барихыг хүсвэл “хугацаа-өртөг” хоёрын хоорондын сонголтыг хамтдаа ярилц.
Тээврийн чиглэл буруу сонгогдох эсвэл процесс тодорхойгүй байх нь нийт хугацаа, зардлыг өсгөдөг. Дараах алдаанууд хамгийн түгээмэл байдаг.
Шийдэл нь энгийн: тээвэр зууч/экспортын багтайгаа маршрут, баримт, төлбөрийн задаргаа болон хугацааны хүлээлтийн сценарийг хамтдаа тодруул.
Доорх жагсаалтыг ашиглаад шийдвэр гаргахын өмнө өөрийгөө шалгаарай. Ингэснээр та Солонгосоос Монгол руу тээвэрлэх явцад эрсдэлийг бууруулна.
Дүгнэлт: Монгол руу ашигласан машин импортлохдоо зөв тээврийн чиглэл сонгох нь зөвхөн “зам” сонгох биш, харин бүх процессын нэгдсэн төлөвлөлт юм. Солонгосын зах зээлээс сонголтоо хийсний дараа маршрут, баримт бичиг, зардлын задаргаа, хугацааны бодит эрсдэлийг хамтад нь авч үзвэл таны импортын туршлага илүү тогтвортой, урьдчилан таамаглах боломжтой болно. 🚢