Монголд хуучин машин оруулах үед хөдөлгүүр, утааны ялгарлын нийцэл хамгийн чухал шалгалтуудын нэг болдог. Энэ нийтлэлд Солонгосын зах зээлээс экспорт хийхдээ шаардлагыг хэрхэн баталгаажуулах, ямар бичиг баримт, шалгалт, эрсдэлийг анхаарах талаар алхамчилсан зөвлөгөө өгнө.
Хуучин автомашин импортлох үед хамгийн их саад болдог асуудлын нэг нь хөдөлгүүрийн техникийн үзүүлэлт болон утааны ялгарлын (emissions) шаардлагад нийцэх эсэх байдаг. Монголд оруулж ирэхээр төлөвлөж буй тээврийн хэрэгсэл нь хууль, дүрэм, гаалийн болон техникийн хяналтын шаардлагыг хангах ёстой. Эдгээр шаардлага нь хугацаа, автомашины ангилал, үйлдвэрлэсэн он, хөдөлгүүрийн төрөл зэргээс шалтгаалан өөр өөр хэрэглэгдэж болох тул худалдан авахаасаа өмнө баталгаажуулах нь хамгийн зөв алхам юм.
Энэхүү гарын авлага нь Солонгосоос ирдэг түгээмэл хувилбаруудыг жишиг болгож, Монголын талд оруулахын өмнө ямар зүйлсийг шалгах, ямар бичиг баримт бүрдүүлэх, тээвэрлэлтийн үеийн эрсдлийг хэрхэн зохицуулах талаар тодорхой, практик байдлаар тайлбарлана.
Солонгосын зах зээлээс хуучин автомашин авах сонирхол Монголд түгээмэл байдаг. Үндсэн шалтгаан нь ихэвчлэн сонголтын өргөн цар хүрээ, засвар үйлчилгээний түүхийг баримтжуулах боломж, мөн тээвэрлэлтийн логистик харьцангуй тогтсон урсгалтай холбоотой байдаг.
Гэхдээ “сонгосон машин байна” гэдэг нь “нийцэл хангагдсан байна” гэсэн үг биш. Тиймээс хөдөлгүүр ба утааны ялгарлын нийцлийг баталгаажуулах нь зөвхөн нэг бичиг баримт хайх асуудал биш—баримт, техникийн өгөгдөл, шалгалтын дараалал бүгдийг хамтад нь харах шаардлагатай.
Ерөнхийдөө Солонгосоос Монгол руу тээврийн хэрэгсэл оруулах үйл явц дараах үе шатуудаар явагддаг. Энэ дарааллыг ойлгосноор та “аль үе дээр нийцлийг баталгаажуулах вэ?” гэдгийг зөв онох боломжтой.
Анхаарах зүйл: Нийцлийн шалгалт нь бүх тохиолдолд яг ижил хэлбэрээр явагдахгүй. Тиймээс тээврийн хэрэгслийн ангилал, үйлдвэрлэлийн он, хөдөлгүүрийн төрөл, мөн тухайн үеийн дүрэм журамтай уялдуулан урьдчилан лавлах нь чухал.
Нийцлийг баталгаажуулахын тулд зөвхөн “машин сайн” гэдэг нь хангалтгүй. Та баримт бичиг дээрх мэдээлэл нь автомашины бодит техникийн өгөгдөлтэй таарч байгаа эсэх дээр анхаарах хэрэгтэй.
Утааны ялгарлын нийцлийг баталгаажуулахад үйлдвэрлэгчийн баримт бичиг, гэрчилгээжүүлэлтийн мэдээлэл чухал байдаг. Гэхдээ шаардлагын хэлбэр, шаардлага тавих арга улс/дүрэм өөрчлөгдөх боломжтой тул “заавал яг ямар баримт” гэдгийг нэг мөрөөр хэлэхэд хэцүү. Ерөнхийдөө дараах төрлийн мэдээлэл түгээмэл ашиглагддаг:
Зарим тохиолдолд Монголд ирэх үед эсвэл бүртгүүлэх/ашиглалтад оруулахын өмнө техникийн үзлэг, утааны хэмжилт шаардагдаж болно. Тиймээс та худалдан авахдаа дараах байдлаар урьдчилан төлөвлөх нь зөв:
Тээвэрлэлтийн үеийн хамгийн нийтлэг эрсдэл нь машины техникийн байдлыг дордуулах эсвэл баримт бичгийг буруу/дутуу бүрдүүлэх асуудал байдаг. Утааны системтэй холбоотой эд ангиуд нь цохилт, чичиргээ, буруу бэхэлгээнээс болж гэмтэх эрсдэлтэй тул ачих/буулгах ажиллагааг анхаарах хэрэгтэй.
Хөдөлгүүр ба утааны нийцлийн асуудал нь зөвхөн “шалгалт” дээр зогсохгүй, заримдаа нэмэлт зардал үүсгэж болдог. Энэ нь тухайн машины төлөв, шаардлагатай нэмэлт үзлэг, эсвэл баримт бичгийн засвар/залруулга зэрэгтэй холбоотой байж болно.
| Зардлын төрөл | Юунд нөлөөлөх вэ |
|---|---|
| Экспортын баримт бүрдүүлэлт | Нийцлийн талаархи мэдээлэл зөв эсэх |
| Гаалийн бүрдүүлэлт | Баримт бичгийн бүрэн байдал, ангилал |
| Техникийн үзлэг/шалгалт | Утааны ялгарлын нийцэл баталгаажуулах шаардлага гарвал |
| Тээврийн болон логистикийн үйлчилгээ | Хуваарь, маршрутын өөрчлөлт, ачих/буулгах нөхцөл |
| Нэмэлт засвар/тохируулга | Системийн гэмтэл, буруу тохируулга илэрвэл |
Зөвлөмж: Нийцлийн шалгалттай холбоотой боломжит нэмэлт зардлыг урьдчилан “buffer” хэлбэрээр тооцож төлөвлөх нь эрсдэлийг бууруулна. Дүрэм, шаардлага цаг хугацааны явцад өөрчлөгдөх магадлалтай тул тухайн үед хэрэгжих нөхцөлөөр лавлах нь зайлшгүй.
Солонгосын зах зээлээс Монгол руу экспорт хийх үед дараах нийтлэг алдаанууд гардаг. Эдгээрийг урьдчилан мэдэж байвал таны цаг, мөнгө, хүлээлтийн хугацааг ихээхэн хэмнэх боломжтой.
Доорх чеклистийг ашиглан худалдан авалтынхаа өмнө болон экспортын бэлтгэлийн үеэр дараалалтай шалгаарай. Ингэснээр та хөдөлгүүр ба утааны ялгарлын нийцэлтэй холбоотой эрсдэлийг эрт үеэс бууруулна.
Дүгнэлт: Хөдөлгүүр ба утааны ялгарлын нийцэл нь Солонгосоос Монголд хуучин машин оруулахад шийдвэрлэх хүчин зүйлүүдийн нэг юм. Шаардлага нь тухайн үеийн дүрэм, автомашины ангиллаас хамааран өөр өөр байх боломжтой тул баримт бичгийг шалгаж, техникийн өгөгдөлтэй уялдуулах, мөн шалгалтын боломжит үе шат бүрийг төлөвлөх нь хамгийн найдвартай арга юм. Хэрэв та хүсвэл машины төрөл, хөдөлгүүрийн хэлбэр, үйлдвэрлэсэн оноо хэлбэл бид танд нийцлийн талаар шалгах зүйлсээ илүү нарийвчлан жагсааж өгч болно.