Солонгосын ашигласан автомашин Монголын зах зээлд түгээмэл болсон ч импортын зардал төлөвлөлт нь чухал. Энэ нийтлэлд та импортын татвар, НӨАТ болон бусад төлбөрийг бодитоор тооцоход хэрэгтэй алхмуудыг тайлбарлана. Мөн нийтлэг алдаа, баримт бичгийн анхаарах зүйлсийг багтаалаа.
Монголд Солонгос улсаас ашигласан автомашин импортлох үед хамгийн түрүүнд бодох зүйл бол нийт импортын өртөг юм. Гаалийн татвар, НӨАТ, гаалийн бүрдүүлэлтийн зардал, зарим тохиолдолд нэмэлт төлбөрүүд зэрэг нь машины эцсийн үнэд шууд нөлөөлдөг. Тиймээс та ачилт захиалах, тээвэрлэлтийн нөхцөл тохируулахын өмнө тооцооллын суурь үзүүлэлтүүдийг тодорхой болгож, боломжит хувилбаруудыг урьдчилан харьцуулах нь хамгийн зөв алхам байдаг.
Анхаарах зүйл: татвар, шаардлага, тарифын нарийвчилсан зохицуулалт нь хугацаа, ангилал, тээврийн нөхцөл болон тухайн тээврийн хэрэгслийн техникийн үзүүлэлтээс шалтгаалан өөр өөр байж болно. Иймээс энэхүү гарын авлага нь ерөнхий зарчим, практик аргачлалыг тайлбарлах бөгөөд эцсийн тооцоог гаалийн байгууллага/тээврийн зууч эсвэл зөвлөхтэй хамт баталгаажуулахыг зөвлөе.
Солонгосын зах зээлээс импортлох нь олон худалдан авагчдын хувьд ашигтай сонголт болдог. Учир нь тэндээс ирэх тээврийн хэрэгслүүд нь ихэвчлэн харьцангуй сайн арчилгаа, өргөн сонголт, тээврийн хэрэгслийн түүхийн талаарх баримт бичигтэй байх боломж илүү байдаг. Гэхдээ “ямар ч машин” гэсэн ойлголт биш: моторын төрөл, хөдөлгүүрийн багтаамж, үйлдвэрлэсэн он, хөдөлгөөний байдал, баримт бичгийн бүрэн байдал зэрэг хүчин зүйлс импортын татварын тооцоонд нөлөөлнө.
Тиймээс та зөвхөн машины үнийг хараад шийдэхээс илүүтэйгээр “татвар + тээвэр + бүрдүүлэлт + боломжит нэмэлт зардал”-ыг нийлүүлж төсөв гаргах хэрэгтэй.
Импортын татвар, төлбөрүүдийн тооцоолол нь ихэвчлэн дараах үе шаттай уялддаг. Эдгээр үе шатыг ойлгосноор та баримт бичиг, мэдээллээ эрт бэлтгэж, гэнэтийн зардлаас сэргийлнэ.
Практик зөвлөгөө: татварын тооцоонд хамгийн их нөлөөлдөг мэдээллүүд (машины ангилал, гаалийн үнэ, техникийн үзүүлэлт) нь ихэвчлэн баримт бичиг дээр тулгуурладаг тул эхнээс нь баримт бичгийн бүрэн байдлыг шалгах хэрэгтэй.
Гаалийн бүрдүүлэлт дээр татвар бодох үндэс нь баримт бичгийн өгөгдөл байдаг. Тиймээс та тооцоолол хийхийн өмнө дараах мэдээллүүдийг цуглуулж, аль болох алдаагүй байдлаар баталгаажуулах нь чухал.
Тиймээс худалдан авалтын өмнө машины талаарх баримт бичгийн багцыг “бүрэн эсэх”-ээр нь шалгаж, боломжтой бол зураг/скан мэдээллээр давхар тулгана.
Тээвэрлэлтийн зардлыг зөв ойлгож, баримтжуулах нь зөвхөн логистик биш, харин нийт гаалийн өртөгтэй уялдах тул чухал. Зарим тохиолдолд гаалийн үнэ тооцоход тээврийн зардлын тодорхой хэсэг орж ирэх боломжтой байдаг (нарийвчилсан дүрэм нь тухайн нөхцөлөөс хамаарна). Тиймээс та “машины үнэ” ба “хаалганаас хаалганд” хүртэлх зардлыг ялгаж тооц.
Практик зөвлөгөө: “төлбөрийн баримт бичигтэй” зардлуудыг аль болох цуглуулж, нэхэмжлэх/квитанцийн бүтэцтэй нь хадгалаарай. Энэ нь гаалийн бүрдүүлэлтийн үед тайлбарлах, тооцооллыг дахин нягтлахад тусална.
Импортын татварын тооцоолол нь ихэвчлэн дараах “блок” маягийн логикоор явагддаг. Татварын хувь хэмжээ, суурь нь өөр өөр байж болох тул доорх нь аргачлалын загвар бөгөөд та бодит хувь хэмжээг тухайн үеийн албан эх сурвалж эсвэл мэргэжлийн зөвлөхөөс баталгаажуулна.
Гаалийн татвар ихэвчлэн гаалийн үнэ болон/эсвэл тарифын ангилал дээр тулгуурлана. Гаалийн үнэ нь ихэвчлэн барааны өртөг (нэхэмжлэх дээрх үнэ) + тээвэрлэлтийн тодорхой бүрэлдэхүүнүүд зэрэгтэй холбоотой байж болно. Тиймээс та дараахыг ялгаж бичиж тооцоорой:
Тухайн тээврийн хэрэгсэл нь ямар ангилалд орж байгаагаас хамаарч гаалийн татвар, нэмэлт төлбөрүүд өөрчлөгдөнө. Та машины техникийн үзүүлэлт (хөдөлгүүрийн багтаамж, түлшний төрөл гэх мэт) болон баримт бичгийн мэдээллээр тохирох ангиллыг тогтоолгож, дараа нь тухайн ангилалд хамаарах хувь/тооцооллыг шалгана.
НӨАТ нь ихэвчлэн татварын суурь дээр тооцогддог тул гаалийн татварын тооцоололтой хамт давхар нягтлах шаардлагатай. Мөн зарим тохиолдолд гаалийн бүрдүүлэлтийн үйлчилгээ, тээврийн хэрэгслийн үзлэгтэй холбоотой төлбөрүүд, тусгай зөвшөөрөл/шаардлагууд гарч болно. Тиймээс нийт төсөвт дараахыг оруулаарай:
Доорх хүснэгт нь зөвхөн “тооцооллын бүтэц” харуулах жишээ. Бодит хувь хэмжээ, дүрэм нь тухайн үеийн зохицуулалтаас хамаарна.
| Зардлын төрөл | Тооцоолох суурь | Тайлбар |
|---|---|---|
| Барааны үнэ | Нэхэмжлэх дээрх үнэ | Солонгос талын худалдааны үнэ |
| Тээврийн зардал (холбогдох хэсэг) | Тээвэрлэлтийн баримттай зардал | Гаалийн үнэ дээр орж болох эсэхийг шалгана |
| Гаалийн татвар | Гаалийн үнэ + тарифын ангилал | Хувь/тооцоолол ангиллаас хамаарна |
| НӨАТ | Татварын суурь | Зарим тохиолдолд татварын нийлбэр дээр тооцогдож болно |
| Бүрдүүлэлтийн үйлчилгээ | Тариф/үйлчилгээний нөхцөл | Зууч/агентын үйлчилгээний төлбөр |
| Нэмэлт зардал | Нөхцөлөөс хамаарна | Шалгалт, хадгалалт, дотоод тээвэр гэх мэт |
Зарим мэдээлэл (жишээ нь ангилал, баримт бичгийн тайлбар, тээврийн зардлын бүтэц) тодорхойгүй үед та хоёр хувилбараар тооцоолж үзэхэд үр дүнтэй. Жишээ нь:
Ингэснээр та төсөв хэтрэх эрсдэлийг бууруулна.
Импортын татварыг тооцох явцад хүмүүс ихэвчлэн дараах алдаанд ордог. Эдгээрийг давхар шалгавал цаг, мөнгө хэмнэх боломжтой.
Зөвхөн худалдан авалтын үнийг харвал эцсийн өртөг мэдэгдэхүйц өсөх тохиолдол бий. Тиймээс тээвэр, бүрдүүлэлт, боломжит нэмэлт үйлчилгээний төлбөрийг төсөвтөө суулгаарай.
Хөдөлгүүрийн багтаамж, түлшний төрөл, үйлдвэрлэсэн он зэрэг мэдээлэл буруу байвал ангилал солигдож, татварын тооцоолол өөрчлөгдөнө. Баримт бичгийг (солонгос талын баримт, зураг, тайлбар) тулгаж шалгана.
Гаалийн бүрдүүлэлт хийх үед баримт дутуу байвал нэмэлт хугацаа, үйлчилгээний зардал үүсэх магадлалтай. Урьдчилан баримтын жагсаалтыг гаргаж, бүрэн эсэхийг шалгах хэрэгтэй.
Тээврийн зардал, даатгал, чингэлэг/ачааны үйлчилгээний нөхцөл тодорхойгүй бол “гаалийн үнэ” дээр орж болох эсэхийг маргах эрсдэл гарна. Тиймээс төлбөрийн бүтэц, үйлчилгээний нэршлийг баримтаар баталгаажуул.
Доорх чеклист нь таны тооцооллын процессыг эмх цэгцтэй болгоход тусална. Солонгосоос тээвэрлэж буй ашигласан автомашины хувьд дараах зүйлсийг нэг бүрчлэн шалгаарай.
Хэрэв та хүсвэл бид танд Солонгос дахь сонголт, баримт бичгийн бэлтгэл, тээвэрлэлтийн төлөвлөлттэй уялдуулан импортын зардлын бүтэц дээр суурилсан ерөнхий тооцоолол гаргахад чиглэл өгөх боломжтой. Гэхдээ хууль, татварын хувь, шаардлага нь цаг хугацаа, ангиллаас хамаарч өөрчлөгддөг тул эцсийн дүнг гаалийн байгууллага/мэргэжлийн зөвлөхөөр баталгаажуулж байгаарай.