Монголд Солонгосын хуучин машин авчрах үед тээвэрлэлтийн түнш таны эрсдэлийг шууд тодорхойлно. Энэ нийтлэлд итгэмжтэй тээвэрлэгч/зууч сонгох практик шалгуур, баримт бичиг, зардлын зүйлсийг алхам алхмаар тайлбарлана. Мөн түгээмэл алдаа, эцсийн шалгах жагсаалтыг өгнө.
Монгол руу Солонгосын хуучин машин импортлох гэж байгаа бол хамгийн эхэнд “машин олж авах” гэдэг асуудал биш, харин тээвэрлэлтийн гинжин хэлхээ зөв ажиллах эсэх хамгийн чухал болдог. Тээвэрлэгч эсвэл зуучийн чанар сул байвал цаг хугацаа алдагдах, баримт бичиг зөрөх, ачаа хүлээн авахад хүндрэл үүсэх эрсдэл нэмэгдэнэ. Тиймээс эхнээс нь л найдвартай түнш сонгох шалгуурыг тодорхой болгох хэрэгтэй.
Доорх гарын авлага нь “Солонгос → тээвэр → Монголын хил/гаалийн бүрдүүлэлт → тээврийн төгсгөл” хүртэлх үйл явцыг ойлгож, тээвэрлэгчээ хэрхэн шалгахыг практик байдлаар өгнө. Хуулийн шаардлага, татвар, гаалийн зохицуулалт өөр өөр байж болзошгүй тул та өөрийн тохиолдолд эрх бүхий байгууллага болон мэргэжлийн зуучаас баталгаажуулахыг зөвлөе.
Солонгосын зах зээлээс хуучин автомашин авах нь олон худалдан авагчид сонирхол татдаг шалтгаантай. Ерөнхийдөө дараах хүчин зүйлс давуу тал болдог:
Гэхдээ давуу талтай зэрэгцээд нэг гол зүйл бий: мэдээллийн чанар болон тээврийн хариуцлага хангалттай байхгүй бол эрсдэл үүсч болно. Тиймээс тээвэрлэлтийн түншээ зөв сонгох нь бодит ялгаа авчирдаг.
Найдвартай түнш сонгоход “юу юутай холбогдох вэ?” гэдгийг урьдчилан ойлгосон байх хэрэгтэй. Ерөнхий урсгалыг ингэж төсөөлж болно:
Таны түнш энэ бүх алхмыг тодорхой хуваарилж, баримтжуулж, цаг хугацааны эрсдэлийг бодитоор тайлбарлаж чаддаг эсэх нь хамгийн чухал шалгуурын нэг.
Тээвэрлэлтийн маргаан ихэнхдээ машины “чанараас” гэхээсээ илүү баримт бичгийн зөрүү, дутуу мэдээлэл, эсвэл буруу тайлбарласан нөхцлөөс үүсдэг. Тиймээс түншээс асуух, өөрөө хянах зүйлсийг төлөвлөсөн байх хэрэгтэй.
Бүх машин дээр иж бүрэн оношилгоо заавал хийгддэггүй ч та эрсдэлийг бууруулахын тулд дараах арга хэмжээг түншээсээ шаардаж болно:
Найдвартай тээвэрлэгч нь зөвхөн “ачааг явуулна” гэж хэлээд өнгөрөхгүй. Харин маршрут, хугацааны төлөвлөгөө, хяналтын арга, аливаа асуудал гарвал хэрхэн шийдэх талаар урьдчилан тайлбарлана.
Тээвэрлэлтийн явцад эрсдэл бүрэн арилдаггүй. Тиймээс түншээс даатгалын хамрах хүрээ, хасалт (excluded) байгаа эсэх, ямар тохиолдолд нөхөн төлбөр олгогдох талаар тодорхой асуух хэрэгтэй. Энэ нь таны санхүүгийн эрсдэлийг бууруулах хамгийн бодит алхамуудын нэг юм.
Монгол руу импорт хийхэд нийт өртөг нь зөвхөн тээврийн төлбөрөөс бүрдэхгүй. Түншүүдийн саналд зарим зардлыг багтаасан эсвэл тусад нь төлөх байдлаар ялгаатай байж болно. Тиймээс нийт өртгийг бүрдүүлэгч зүйлсийг жагсааж, бичгээр баталгаажуулах нь чухал.
| Зардлын төрөл | Юу орж болох вэ | Юуг тодруулах вэ |
|---|---|---|
| Машины үнэ | Дуудлага/захиалгын төлбөр | Үнэ ямар нөхцөлтэй, нэмэлт төлбөр бий юу? |
| Солонгост бэлтгэл | Цэвэрлэгээ, жижиг үйлчилгээ, хадгалалт | Хугацааны хязгаар ба тариф |
| Тээвэр | Боомт хүртэл/ачаалах, далай/хуурай замын тариф | Контейнер/ро-ро эсэх, хэмжээсийн нөлөө |
| Боомтын хураамж | Ачаа бүртгэл, терминалын төлбөр | Хэдий хүртэл багтсан бэ? |
| Даатгал | Алдагдал/гэмтлийн хамгаалалт | Хамрах хүрээ, хасалт, франшиз |
| Гаалийн бүрдүүлэлт | Мэдүүлэг, зуучлал, шаардлагатай төлбөрүүд | Шаардлага/баримтын жагсаалт, хэн хариуцах |
| Дотоод тээвэр | Хилийн цэгээс таны байршил хүртэл | Тээврийн хэрэгслийн төрөл, зай/хугацаа |
Хүмүүс ихэвчлэн тээвэрлэлтийн асуудлыг “зүгээр л явуулна” гэж үзээд гэрээ, баримт бичиг, төлбөрийн нөхцөл дээр сул тал гаргадаг. Дараах алдаанаас зайлсхийхийг зөвлөе:
Тээвэрлэлтийн түнштэй анхны ярианд дараах 5 асуултыг тавиад хариуг нь харьцуулж болно:
Хариу нь тодорхой, баримтжуулалттай, ойлгомжтой байвал түншийн найдвартай байдлын дохио сайн байна.
Сайн тээвэрлэгч сонгосон эсэхээ баталгаажуулахын тулд эцсийн чеклистээ ашиглаарай. Доорх зүйлсийг “тийм/үгүй” байдлаар тэмдэглэвэл эрсдэлийг мэдэгдэхүйц бууруулна.
Эцэст нь хэлэхэд, Солонгосоос Монгол руу хуучин машин тээвэрлэхэд “найдвартай түнш” гэдэг нь зөвхөн үнэ санал болгодог хүн биш, харин мэдээллийг баримтжуулж, эрсдэлийг тайлбарлаж, хариуцлагыг хүлээдэг байгууллага юм. Та дээрх шалгуурыг ашиглан тээвэрлэлтийн хамтрагчаа сонгож чадвал таны импортын үйл явц илүү тогтвортой, урьдчилан таамаглах боломжтой болно.