Монголд ашигласан Солонгос машин авч оруулахдаа зөвхөн үнэ биш, гэрээ ба баримт бичгийн чанар хамгийн чухал. Энэхүү нийтлэлд Солонгосын экспортын дилертэй хэлэлцээр хийх үеийн бодит алхмууд, анхаарах зүйлсийг эмх цэгцтэй өгүүлнэ.
Монголд ашигласан автомашин импортлох шийдвэр гаргахдаа Солонгосын экспортын дилертэй (зууч/экспортын үйлчилгээ үзүүлэгч) нягт харилцаж, хэлэлцээрээ зөв байгуулах нь эрсдэлийг эрс бууруулдаг. Энэ нийтлэл нь танд хэлэлцээр хийхдээ ямар асуулт тавих, ямар нөхцөлийг бичгээр баталгаажуулах, мөн тээвэр ба баримт бичгийн үеийн нийтлэг алдаанаас хэрхэн зайлсхийх талаар практик зөвлөгөө өгөх зорилготой.
Анхаарах хамгийн чухал санаа: хамгийн хямд санал үргэлж хамгийн сайн сонголт биш. Үнэ хямд байж болох ч баримт бичиг, шалгалт, тээвэрлэлтийн нөхцөл, буцаалт/зөрүү шийдвэрлэх арга тодорхойгүй бол зардал нэмэгдэх эрсдэлтэй.
Солонгосын зах зээлд түгээмэл байдаг автомашинууд олон улсын экспортын урсгалаар Монголд хүрэх боломжтой. Худалдан авагчид ихэвчлэн дараах шалтгаанаар Солонгосын дилерүүдтэй ажилладаг:
Гэхдээ энэ сонголтыг зөв хэрэгжүүлэхийн тулд дилерийн “амлалт” бус баталгаажсан баримт дээр суурилж хэлэлцээрээ байгуулна.
Процессийг том зургаар ойлгосноор та хэлэлцээрийн үеэр аль шатанд эрсдэл үүсэхийг урьдчилан харж чадна. Ерөнхийдөө дараах алхмуудтай төстэй байдаг (улс, тээврийн компани, тухайн тохиолдлоос хамаарч өөр байж болно):
Хэлэлцээрийн хамгийн чухал хэсэг нь 2 ба 3-р алхмын үед: үнэний бүтэц тодорхой, баримт бичиг бүрэн бөгөөд үнэн зөв байх ёстой.
Хэлэлцээр хийхдээ дилерээс дараах төрлийн мэдээллийг албан ёсны байдлаар асуухыг зөвлөе. Шаардлага улс, тээврийн төрөл, тухайн машин/жилээс хамаарч өөрчлөгдөх боломжтой тул “тодорхой нэг босго” гэж энд баталгаажуулахгүй.
Дилерээс “ямар баримт бичиг хэзээ бэлэн болох вэ?” гэдгийг тодруул. Баримтын нэр төрлүүд нь тохиолдол бүрт өөр байж болох ч ихэвчлэн дараах төрлийн баримтуудын талаар ярилцдаг:
Практик зөвлөгөө: Дилерээс баримт бичгийн жагсаалтыг урьдчилж авч, таны ашиглах боломжтой форматаар (PDF зураг/скан) хуваалцахыг хүс. Ингэснээр гааль, бүртгэлийн шатанд гэнэтийн зөрүү гарах магадлал буурна.
Тээвэрлэлтийн үеийн асуудал ихэвчлэн үнэ дээр биш, нөхцөл дээр гардаг. Тиймээс хэлэлцээр хийхдээ дараах зүйлсийг заавал бичгээр тодруул:
Даатгалын хамрах хүрээ, хариуцлагын зохицуулалт нь дилерээс хамаарч өөр байдаг. Тиймээс “даатгал орсон уу?” гэж нэг мөр асуух биш, юуг хамардаг, “ямар нөхцөлд төлбөр олгох/татгалзах” талаар тодруул.
Хэлэлцээрийн гол зорилго бол “нийт өртөг”-ийг бодитой тооцоолох. Солонгосын дилерийн саналд ихэвчлэн машин өөрөө, экспортын үйлчилгээ, тээвэр, терминал/харилцагчийн шимтгэл зэрэг багтсан эсэх нь өөр. Тиймээс та үнийг бүрэлдэхүүнээр нь салгаж ойлгох хэрэгтэй.
Практик зөвлөгөө: Төлбөрийг “нэг тоо” хэлбэрээр бус, бүрэлдэхүүнээр нь бичгээр баталгаажуул. Ингэснээр төлөвлөөгүй зардал гарвал аль хэсгээс нэмэгдэж байгааг ойлгоход амар болно.
Дараах алдаанууд Монголын худалдан авагчдын хувьд хамгийн түгээмэл тохиолддог. Эдгээрээс зайлсхийх нь хэлэлцээрийн чанарыг шууд сайжруулна.
Машины “адилхан” хувилбарууд олон байдаг тул VIN-гүйгээр тохиролцох нь бодит эрсдэлтэй. VIN, зураг, тайлбар нь нэг багц хэлбэрээр баталгаажсан байх ёстой.
Хэлэлцээрийн өмнө “нийт үнэ” гэж хэлсэн ч дараа нь тээврийн терминал, үйлчилгээний нэмэгдэл гарч болзошгүй. Үүнийг урьдчилан ялгаж асуу.
Баримт бичиг хожимдвол тээвэр хуваарь, гаалийн шатанд бүхэлдээ нөлөөлнө. Тиймээс “хэзээ бэлэн болох вэ?” гэдгийг timeline хэлбэрээр ав.
Тээвэрлэлтийн явцад гадаргуугийн жижиг гэмтэл ч гарч болдог. Тиймээс “ямар тохиолдолд нөхөн төлбөр/зөрүү шийдвэрлэх вэ?” гэдгийг ойлгож, бичгээр баталгаажуул.
Имэйл/мессежээр мэдээлэл солилцохдоо баримт бичгийн хувилбар, огноо, VIN зэрэг гол өгөгдлүүдийг нэг мөрөөр хадгалах хэрэгтэй. Ингэснээр маргаан гарвал нотолгоо олдоход хялбар болно.
Доорх checklist-ийг ашиглан дилертэйгээ яриагаа төгсгөхөд бэлэн болгоорой. Энэ нь таныг зөвхөн худалдан авахад бус, найдвартай экспортын хамтын ажиллагаа байгуулахад чиглэнэ.
Дүгнэлт: Солонгосын экспортын дилертэй хэлэлцээр хийхдээ үнэний дүнгээс илүү нотолгоо, баримт бичиг, хариуцлагын нөхцөл дээр төвлөрөх хэрэгтэй. Ийм байдлаар та Монгол руу автомашин импортлох үйл явцыг илүү ойлгомжтой, аюулгүй болгож, гэнэтийн зардал, маргааны эрсдэлийг бууруулна.
